Ad
Oktavian Augusti, themelues i Perandorisë Romake

Oktavian Augusti, themelues i Perandorisë Romake

Ad

Oktavian Augusti, themelues i Perandorisë Romake

Në shtrat të vdekjes së tij Augusti u mburr me këto fjalë:

“Kam gjetur në Romë tullat, po ju lë për ju mermerin”.

Themeluesi i Perandorisë dhe perandori i parë romak Augusti, pa kurrfarë dyshimi ishte lideri më i rëndësishëm i shtetit romak dhe njëri ndër personazhet më të rëndësishme të historisë së njerëzimit i të gjitha kohëve.
Sipas biografisë së tij të shkruar nga autori Svetoni, perandori i parë romak Augusti (27 p.e.s.-14 të e.s.) ishte lindur më 23 shtator të vitit 63 p.e.s. në Romë si Gaius Octavius Thurinus, i biri i Gaius Octavius, guvernator i Maqedonisë dhe i Acies (Acia Balba Caesonia), mbesës së diktatorit romak Gaj Jul Cezarit (Caius Iulius Caesar).

Në vitin 49 p.e.s. Jul Cezari, pasi e kishte dëgjuar fjalimin e Oktavianit me rastin e vdekjes së gjyshes së tij (motrës së Jul Cezarit), ia kishte besuar postet e para shtetërore, duke filluar me postin e pontifex-it (klerik), ndërsa në moshën 17-vjeçare Cezari e kishte ftuar të merrte pjesë në fushatën luftarake në Hispani, ku Oktaviani e kishte magjepsur diktatorin (i cili në ndërkohë e kishte birësuar dhe ia kishte dhënë titullin Caesar), kështu që pas fitores në Hispani (Gadishulli Iberik) dhe pas kthimit në Romë, Cezari e kishte dërguar Oktavianin në shkollim në Apoloni, në bregun ilir të Adriatikut, ku kishte qenë një nga qendrat e mëdha arsimore të asaj kohe.
Jeta e Oktavianit
Në vitin 44 p.e.s., Cezari, pak para se ta vrisnin në Senat, e kishte emëruar Oktavianin ndihmës kryesor të diktatorit.
Fill pas vrasjes së Cezarit, Oktaviani ishte kthyer nga Apolonia në Romë, meqë ishte caktuar trashëgimtar i diktatorit. Senati e kishte përshëndetur kthimin e tij dhe gatishmërinë që të hakmerrej për vrasjen e Cezarit.
…Albert Vataj rrëfen më tej.
Augusti (Gaius Julius Caesar Augustus) ishte perandori i parë i Perandorisë romake, ka lindur në vitin 63 para erës dhe ka vdekur më 14 të erës sonë. Gjatë mbretërimit të Augustit, në Romë rilindën arti dhe tradita. Një program mbresëlënës ndërtimesh, që glorifikonin perandorin, ndryshoi fizionominë e Romës. Ky program e shndërroi qytetin me tulla në një kryeqytet prej mermeri. Bashkë me mikun e tij Mecenën, Augusti inkurajoi shkrimtarët, duke provokuar lindjen e Epokës së Artë të letërsisë latine. Shekulli i Augustit shënoi kulmin e qytetërimit romak.

Oktavi arriti të bëhej Cezar Augusti, i ndihmuar nga rastësia dhe nga një manipulim i shkathët politik. Stërnip i Jul Cezarit, ai ishte adoptuar nga vëllai i gjyshit të tij dhe ishte përcaktuar me testament si trashëgimtar. Në momentin e vrasjes së Cezarit, ai ishte një i ri 18-vjeçar i brishtë. Askujt nuk i shkonte mendja se një ditë ai do të mbretëronte në Romë.

Duke menduar se ai do të manipulohej më lehtë se rivalët e tij, Senati dërgoi Oktavin bashkë me ushtrinë të luftonte Mark Antonin, që ishte shpallur armik publik. Dy konsujt, që ishin në krye të ushtrisë, u vranë në betejë dhe Oktavi përdori trupat që ishin vënë, tashmë, nën komandën e tij, për të detyruar Senatin që ta emëronte konsull. Më vonë ai i propozoi Mark Antonit dhe mikut të tij, Lepidit, një aleancë. Kështu u krijua Triumvirati i Dytë.

Të tre burrat e ndanë perandorinë ndërmjet tyre dhe më pas filluan një fushatë të egër dëbimi, për të eliminuar armiqtë e tyre politikë dhe të grumbullonin fonde, duke ua konfiskuar atyre pasuritë. Oktavit iu desh të eliminonte një pretendent tjetër, që kërkonte të merrte pushtetin, Sekstusin, djalin e Pompeut. I akuzuar se po komplotonte me Sekstusin, Lepidi e humbi ndikimin e tij, kështu që mbetën vetëm 2 sundimtarë: Mark Antoni në Lindje (me bashkëshorten e tij, Kleopatrën) dhe Oktavi në Perëndim. Oktavi arriti të bindte Senatin se Mark Antoni kishte si qëllim ta transferonte qendrën e pushtetit politik në Lindje. Lufta civile u bë e pashmangshme dhe Oktavi u përball me Antonin, duke u paraqitur si shpëtimtari i shtetit romak kundër kërcënimit oriental. Fitorja vendimtare e tij në Aktium i siguroi nënshtrimin e të gjitha legjioneve romake, pra të gjithë perandorisë. Në këtë mënyrë, të gjithë kundërshtarët e tij u eliminuan plotësisht.

Pasi u zgjodh disa herë konsull, kur e mori mirë pushtetin në dorë, Oktavi kreu aktin e bukur të “rivendosjes së Republikës”. Në “Res Gestae”, elozh mortor, të cilin e përpiloi vetë, ai deklaron: “Që atëherë unë shkëlqeja në gjithçka me autoritetin tim, edhe pse nuk kisha më tepër pushtet zyrtar se të tjerët”. Ai u vetëquajt August dhe e konsideroi veten si “princepsi”.

Augusti dhe Senati arritën në një marrëveshje: Augusti do të ushtronte pushtetin e tij në provincat më rebele, ndërsa Senati në provincat besnike. Kjo i lejoi Augustit të mbante komandën e legjioneve dhe, në të njëjtën kohë, të ruante statusin e tij në Senat. Augusti mori përsipër pushtetin e shumë funksionarëve, por edhe disa të tjerë, në dukje, kishin ofiqe dhe pushtete të ngjashme. Ai arriti të vendoste një diktaturë ushtarake, e cila, në pamje të parë, nuk dukej e tillë.

Pas shumë vitesh lufte civile, populli romak i priti i lehtësuar paqen dhe stabilitetin. Shkrimtarët e rrethit të Mecenës, mikut të Augustit, i thurnin lavde kësaj ere të re. Letërsia latine arriti kulmin e saj, në një klimë patriotizmi të sinqertë. Tekstet e asaj kohe janë të mbushura me lëvdata për Augustin, por kjo nuk ishte thjesht propagandë: subjekti kryesor ishte Roma e idealizuar dhe jo Princi. Ky qe fillimi i “Paqes Romake”. Tit-Livi shkroi historinë e ngjitjes së pandërprerë të Romës drejt madhështisë së saj të paracaktuar. Virgjili ripërshkroi origjinën e saj mitike, duke përcaktuar si themelues të saj heroin homerik Enea. Poeti Horac u thuri lavde gëzimeve të thjeshta të jetës, të cilat ishin rikthyer bashkë me paqen. Portat e tempullit të Janusit u mbyllën zyrtarisht dhe u ndërtua Ara Pacis, Altari i Paqes.

Augusti kontrollonte vetë veprimtarinë administrative. Për qeverisjen e provincave u krijua një sistem efikas, ndërsa ndërtimi i rrjetit rrugor favorizoi zhvillimin e tregtisë dhe mirëqenien. U krijuan policia, ekipe zjarrfikësish dhe një legjion për mbrojtjen personale (Garda pretoriane). Augusti e zvogëloi numrin e senatorëve me pretekstin e rivendosjes së prestigjit të Senatit. Ky mblidhej çdo ditë dhe debatonte për problemet politike. Disa historianë e kanë përshkruar perandorinë në vitete para si një diarki, një qeverisje e dyfishtë: e Princit dhe e Senatit. Edhe kalorësve ai u rezervoi disa funksione të rëndësishme, në mënyrë që edhe ata të luanin rolin e tyre. Ky sistem është akuzuar se e qeveriste popullin duke i shpërndarë “bukë dhe lojëra cirku”, për të siguruar nënshtrimin e tij, por, fillimisht, nga rendi i ri perandorak përfituan të gjitha shtresat shoqërore.

Augusti mori përsipër të reformonte, gjithashtu, zakonet e shoqërisë, gjë që, në fakt, e bëri jopopullor. Ai qe promotori i ligjeve që mbronin familjen: tradhtia dënohej rreptësisht dhe, me qëllim që të ruhej pasuria familjare, u forcuan ligjet mbi trashëgiminë. Baballarët e familjeve të mëdha kishin përparësi në caktimin në detyra më të larta. Për ironi të fatit, Augusti nuk pati fëmijë nga gruaja e tij, Livia, ndërsa vajzën e vetme, Julia, e lindur nga një martesë e mëparshme, u detyrua ta dëbonte për shkelje të kurorës. Ai jetoi më gjatë se të gjithë ata që kishte caktuar si pasardhës nga klani i tij, fisi Jul. Kështu që pas vdekjes së tij, në pushtet erdhi Tiberi, djali i Livias, i lindur nga një martesë e saj e mëparshme. Si rrjedhim, pati zënka për pushtetin ndërmjet “fisit i Julëve” (klani i vajzës së Augustit) dhe “fisit Klaudia” (klani i Livias).

Në shekullin e Augustit Virgjili (70-19 para erës sonë) është poeti më i madh i asja kohe. Ai e kishte prejardhjen nga një familje që zotëronte toka në veriun e Italisë. Përmbledhjet e tij të para me poema, “Bukolikaf dhe “Gjeorgjikaf, i kushtohen jetës së fushave. Vepra e tij e pavdekshme “Eneida”, epope e frymëzuar nga poemat homerike, tregon themelimin e Romës nga princi trojan Enea, pas disfatës së Trojës. Virgjili na paraqet një alegori të historisë së Romës, zanafillat e të cilës paralajmërojnë fatin e saj të lavdishëm. Në shtratin e vdekjes, Virgjili kërkoi që vepra e tij e pambaruar të digjej, por Augusti veproi në kundërshtim me këtë. “Eneida” u bë epopeja kombëtare e Romës dhe, në epokën tone, mbetet vepra letrare latine më e njohur.

JETËSHKRIMET – KURESHTI NGA JETA E AUGUSTIT

* Muajit gusht (latinisht: Augustus) është emëruar pas Augustit; deri në kohën e tij ai u bëri thirrje Sextilis (i quajtur kështu për shkak se kishte qenë gjashtë muaj të kalendarit origjinal romake dhe fjala latinisht për gjashtë ishte seks). Zakonisht-dije përsëritet ajo që ka gushti 31 ditë për shkak të kërkuar Augustit muajin e tij të shkojë me gjatësinë e Julius Cezarit korrik, por kjo është një shpikje e shekullit të 13-të dijetarit Johannes de Sacrobosco. Sextilis në fakt kishte 31 ditë para se të ishte riemëruar, dhe kjo nuk ishte zgjedhur për gjatësinë e saj (shih kalendarit Julian). Sipas një consultum senatus cituar nga Macrobius, Sextilis ishte riemëruar për të nderuar Augustin, sepse disa prej ngjarjeve më të rëndësishme në rritjen e tij në pushtet, që kulmuan në vjeshtë të Aleksandrisë, ra në atë muaj.

* Suetonius biograf i jashtëm e përshkruan pamjen Augustit si vijon: “Ai ishte jashtëzakonisht i bukur … Ai kishte sy të qartë, të ndritur … dhëmbët e tij të gjerë ishin larg, të vogla, dhe keqmbajtur; flokët e tij ishin pak dredha-dredha dhe të artë ; vetullat e tij u takuan, veshët e tij ishin të një madhësie të moderuar, dhe hunda e tij e projektuar pak në fillim dhe pastaj të vendosur ndonjëherë në mënyrë pak brendshëm. Ai ishte i shkurtër me shtat ..

* Në shtrat të vdekjes së tij Augusti u mburr me këto fjalë: “Kam gjetur në Romë tullat, po ju lë për ju mermerin”.

Authored by: Rrjetat

Lini një Përgjigje

Adresa juaj email s’do të bëhet publike. Fushat e domosdoshme janë shënuar me një *